Jeśli zastanawiasz się, „ile muszę zużywać, żeby objął mnie audyt?”, zacznij od pełnego bilansu. Paliwo na fakturze ze stacji jest zakupem energii tak samo jak prąd zasilający halę.
Ile energii oznacza próg 10 TJ, a ile 85 TJ?
Podstawowe przeliczenia są następujące:
- 1 MWh = 3,6 GJ = 0,0036 TJ
- 10 TJ = 10 000 GJ = 2 777,777 MWh
- 85 TJ = 85 000 GJ = 23 611,111 MWh
W dyrektywie progi są określone jako „ponad”: pierwszy wiąże się z audytem, jeżeli firma nie wdraża systemu zarządzania energią, a drugi z certyfikowanym systemem. Polski projekt UC77 przewiduje wdrożenie tego podejścia. Kalkulacja zużycia jest wstępnym sprawdzeniem progu, a nie samodzielnym rozstrzygnięciem obowiązku prawnego
Ile prądu, gazu lub paliwa wystarczy do osiągnięcia progu?
Tabela pokazuje sytuację, w której cała energia pochodzi z jednego nośnika. W rzeczywistej firmie zazwyczaj trzeba dodać kilka pozycji.
| Nośnik | Założenie do przeliczenia | Odpowiednik 10 TJ na rok | Odpowiednik 85 TJ na rok |
|---|---|---|---|
| Energia elektryczna | 1 MWh = 3,6 GJ | ok. 2 777,78 MWh | ok. 23 611,11 MWh |
| Gaz ziemny | Przykładowo 10 kWh/m³ | ok. 277 778 m³ | ok. 2 361 111 m³ |
| Olej napędowy | 36 MJ/l = 10 kWh/l | ok. 277 778 l | ok. 2 361 111 l |
| Benzyna | 32 MJ/l = 8,889… kWh/l | 312 500 l | 2 656 250 l |
| Ciepło zakupione | 1 GJ = 0,001 TJ | 10 000 GJ | 85 000 GJ |
Transport: energia, której łatwo nie zauważyć w bilansie firmy
Wytyczne Komisji Europejskiej wskazują transport wśród zastosowań energii, które należy uwzględniać przy wyznaczaniu średniego zużycia. Sam odczyt liczników w budynkach nie obejmuje więc całej działalności.
Do przeglądu warto włączyć paliwo zużywane w samochodach ciężarowych, dostawczych, osobowych oraz maszynach mobilnych. To zadanie nie tylko dla działu technicznego: dane mogą znajdować się w systemie kart paliwowych, ewidencji zbiornika albo rozliczeniach floty.
Zakupione paliwo nie zawsze jest równe zużytemu. Przy własnym zbiorniku trzeba uwzględnić zmianę zapasów. W przypadku pojazdów użytkowanych na podstawie leasingu istotne jest rzeczywiste zużycie w działalności i granica bilansu, a nie sam tytuł własności pojazdu. Transport zlecany przewoźnikowi wymaga odrębnego ustalenia zakresu — nie przeliczamy wartości jego faktury za usługę na litry paliwa.
Dla samochodów elektrycznych sprawdź ładowanie poza siedzibą. Energii z ładowarki w zakładzie nie dodawaj drugi raz, jeżeli zawiera ją już odczyt głównego licznika.
Przykład 1: czy osiem ciężarówek może przekroczyć 10 TJ?
Przyjmijmy osiem pojazdów, z których każdy przejeżdża 120 000 km rocznie i zużywa średnio 30 l ON na 100 km.
– Jeden pojazd: 120 000 × 30 / 100 = 36 000 l rocznie
– Osiem pojazdów: 8 × 36 000 = 288 000 l rocznie
– Energia w paliwie: 288 000 × 10 = 2 880 000 kWh = 2 880 MWh
Jeżeli takie zużycie występowało w każdym z trzech lat, średnia przekracza 10 TJ już dzięki flocie. Do tego dochodzi pozostała energia firmy.
To przykład obliczeniowy, nie uniwersalny limit liczby pojazdów. Mniejsza flota o większych przebiegach może zużywać więcej niż większa flota pracująca sporadycznie.
Przykład 2: prąd i gaz poniżej progu, z paliwem już powyżej
Firma zużywa w każdym z trzech lat:
| Pozycja | Roczne zużycie | Energia po przeliczeniu |
|---|---|---|
| Prąd | 1 000 MWh | 1 000 MWh |
| Gaz | 100 000 m³ przy 10 kWh/m³ | 1 000 MWh |
| Olej napędowy do floty | 80 000 l przy 10 kWh/l | 800 MWh |
| Łącznie | Wszystkie trzy nośniki | 2 800 MWh = 10,08 TJ |
Prąd i gaz dają 7,2 TJ. Po doliczeniu transportu wynik rośnie do 10,08 TJ. Żaden nośnik nie musi osobno przekraczać progu — decyduje ich suma. Ten wynik leży blisko granicy. Z tego powodu rzeczywiste parametry gazu, paliwa i kompletność danych mogą mieć znaczenie dla końcowej oceny.
Przykład 3: jak można przekroczyć 85 TJ?
Przy rocznym zużyciu 10 000 MWh prądu, 700 000 m³ gazu i 700 000 l ON, z przelicznikami z poprzedniego przykładu, bilans wynosi:
10 000 + 7 000 + 7 000 = 24 000 MWh = 86,4 TJ.
Jeżeli średnia z trzech lat jest taka sama, przekroczony zostaje również próg 85 TJ. W modelu dyrektywy jest to poziom związany z certyfikowanym systemem zarządzania energią.
Jak policzyć średnią z trzech lat?
Najpierw zsumuj wszystkie nośniki osobno w każdym roku. Następnie oblicz:
Średnia roczna = (energia roku 1 + energia roku 2 + energia roku 3) / 3
Najczęstsze pytania
Czy mogę policzyć próg na podstawie kosztów paliwa?
Kwota zależy od ceny i nie określa ilości energii. Potrzebne jest zużycie w litrach, kilogramach lub jednostkach energetycznych.
Czy do prądu stosować współczynnik 2,5?
Nie w tym kalkulatorze. Progi odnosimy do energii końcowej. Współczynniki nakładu energii pierwotnej stosowane np. przy ocenie redukcji 30% mają inny cel.
Czy fotowoltaika usuwa własne zużycie z bilansu?
Sam spadek zakupu prądu nie oznacza takiego samego spadku zużycia firmy. Wytyczne UE odnoszą się również do autokonsumpcji, z możliwością określonych wyłączeń przez państwo członkowskie.
Masz wynik blisko progu? Zweryfikuj dane
Przygotuj trzyletnie zestawienie prądu, gazu, ciepła i paliw, uwzględniając flotę. GAMP CORE pomoże sprawdzić jednostki, kompletność danych i zakres bilansu oraz zaplanować audyt lub wdrożenie ISO 50001
