Ostatnia aktualizacja: 4 listopada 2026 r. | Stan prawny: projekt UC77
Przedsiębiorstwa zużywające średniorocznie ponad 10 TJ energii, czyli około 2 778 MWh, mają zostać objęte obowiązkiem wykonywania audytów energetycznych. Z kolei dla firm przekraczających 85 TJ projektowane przepisy przewidują obowiązek wdrożenia certyfikowanego systemu zarządzania energią, z uwzględnieniem dopuszczonych rozwiązań alternatywnych.
Zmiany te wynikają z dyrektywy (UE) 2023/1791 i polskiego projektu nowelizacji ustawy o efektywności energetycznej, oznaczonego numerem UC77.
Trzeba jednak rozróżnić projektowane przepisy od aktualnych obowiązków.
Na 4 listopada 2026 r. projekt UC77 nie został jeszcze uchwalony. W Polsce nadal obowiązują dotychczasowe zasady, zgodnie z którymi audyt energetyczny przedsiębiorstwa co cztery lata muszą wykonywać zasadniczo duzi przedsiębiorcy.
Nowelizacja zmieni sposób kwalifikowania przedsiębiorstw do obowiązkowego audytu. O objęciu obowiązkiem będzie decydować przede wszystkim rzeczywiste zużycie energii, a nie wielkość przedsiębiorstwa.
Nowy projekt ustawy opisaliśmy w artykule: Nowy projekt ustawy UC77

Kto musi wykonać audyt energetyczny przedsiębiorstwa według obecnych przepisów?
Obecnie obowiązek wynika z art. 36 ustawy z 20 maja 2016 r. o efektywności energetycznej.
Audyt energetyczny przedsiębiorstwa musi być przeprowadzany co cztery lata przez przedsiębiorców innych niż mikroprzedsiębiorcy, mali i średni przedsiębiorcy w rozumieniu ustawy – Prawo przedsiębiorców.
W praktyce obowiązek dotyczy więc zasadniczo dużych przedsiębiorców, z uwzględnieniem zasad ustalania statusu przedsiębiorstwa oraz ustawowych zwolnień.
Obowiązek ten nie jest obecnie uzależniony od przekroczenia określonego poziomu rocznego zużycia energii.
Oznacza to, że duże przedsiębiorstwo może być zobowiązane do przeprowadzenia audytu nawet wtedy, gdy zużywa mniej niż 10 TJ energii rocznie.
Jakie wymagania musi spełniać audyt?
Audyt energetyczny przedsiębiorstwa obejmuje analizę zużycia energii w budynkach, instalacjach, urządzeniach i transporcie związanym z działalnością przedsiębiorstwa.
Zgodnie z obowiązującymi wymaganiami szczegółowy przegląd powinien obejmować co najmniej 90% całkowitego zużycia energii.
Audyt ma również wskazywać przedsięwzięcia poprawiające efektywność energetyczną oraz możliwe do uzyskania oszczędności.
Przedsiębiorca powinien przechowywać dane związane z audytem przez pięć lat oraz zawiadomić Prezesa URE o jego przeprowadzeniu w wymaganym terminie.
Co do zasady zawiadomienie należy przekazać w ciągu 30 dni od zakończenia audytu, nie później niż do 31 grudnia roku, w którym przedsiębiorca jest zobowiązany do jego przeprowadzenia.

Czy ISO 50001 zwalnia z audytu energetycznego?
Obowiązujące przepisy przewidują zwolnienie dla przedsiębiorców posiadających system zarządzania energią zgodny z właściwą Polską Normą albo system EMAS, jeżeli w ramach tych systemów przeprowadzono audyt energetyczny przedsiębiorstwa.
Samo posiadanie certyfikatu nie powinno więc być rozpatrywane w oderwaniu od zakresu przeprowadzonej analizy energetycznej.
Podstawą obecnych obowiązków pozostaje ustawa o efektywności energetycznej, której tekst jednolity ogłoszono w Dz.U. z 2025 r. poz. 711.
Co zmieni projekt UC77?
Najważniejszą zmianą jest odejście od kryterium wielkości przedsiębiorstwa.
Po wejściu nowych przepisów obowiązki mają zależeć przede wszystkim od średniego rocznego zużycia energii w trzech ostatnich latach.
Projekt przewiduje dwa podstawowe progi:
| Średnie roczne zużycie energii | Projektowany obowiązek |
|---|---|
| Do 10 TJ włącznie | Brak obowiązku wynikającego z nowego progu zużycia energii |
| Powyżej 10 TJ do 85 TJ włącznie | Audyt energetyczny przedsiębiorstwa co 4 lata, z uwzględnieniem zwolnień |
| Powyżej 85 TJ | Certyfikowany system zarządzania energią albo przewidziane przepisami rozwiązanie alternatywne |
Progi dotyczą zużycia wszystkich nośników energii, a nie wyłącznie energii elektrycznej.
Ich przekroczenie powinno być ustalane na podstawie średniego zużycia z trzech lat.
Do czasu wejścia nowelizacji w życie powyższe progi nie zastępują aktualnego obowiązku audytowego dużych przedsiębiorców.
Próg 10 TJ – ile energii musi zużywać przedsiębiorstwo?
Próg 10 TJ odpowiada:
10 TJ = 10 000 GJ = 2 777,78 MWh rocznie.
Na pierwszy rzut oka może wydawać się, że jest to poziom charakterystyczny dla największych zakładów przemysłowych.
W praktyce próg ten mogą przekraczać również średnie przedsiębiorstwa produkcyjne, firmy transportowe, centra logistyczne czy zakłady przetwórstwa spożywczego.
Decydujące znaczenie ma suma zużycia wszystkich nośników energii.
Przykładowo przedsiębiorstwo może wykorzystywać rocznie 1 800 MWh energii elektrycznej, 850 MWh energii w gazie ziemnym i 300 MWh energii w oleju napędowym.
Łącznie daje to 2 950 MWh, czyli 10,62 TJ.
Jeżeli taki poziom odpowiada średniemu rocznemu zużyciu z trzech lat, przedsiębiorstwo przekracza projektowany próg 10 TJ.
Nie ma przy tym znaczenia, że zużycie samej energii elektrycznej wynosi jedynie 1 800 MWh.
Czy do 10 TJ trzeba wliczać paliwa transportowe?
Tak. Przy sporządzaniu bilansu trzeba uwzględnić również zużycie paliw wykorzystywanych w działalności przedsiębiorstwa.
W przypadku firm transportowych i logistycznych właśnie paliwa mogą stanowić największą część bilansu energetycznego.
Podobnie w przedsiębiorstwach posiadających rozbudowaną flotę pojazdów dostawczych, samochodów ciężarowych albo maszyn mobilnych.
Oznacza to, że przedsiębiorstwo może przekroczyć próg 10 TJ nawet bez dużego zużycia energii elektrycznej w budynkach.
Ważne jest przy tym prawidłowe ustalenie granic bilansu, aby nie pomijać istotnych nośników ani nie liczyć tej samej energii dwukrotnie.
Szczegółowe przeliczenia i przykłady przedstawiliśmy w osobnym poradniku:
10 TJ – ile to prądu, gazu i paliwa? Sprawdź progi UC77
Próg 85 TJ – kiedy przedsiębiorstwo będzie musiało wdrożyć ISO 50001?
Drugi próg wynosi 85 TJ, czyli około 23 611 MWh rocznie.
Przedsiębiorstwa, których średnie roczne zużycie energii z trzech ostatnich lat przekracza ten poziom, mają zostać objęte obowiązkiem wdrożenia certyfikowanego systemu zarządzania energią.
Najbardziej rozpoznawalnym standardem w tym zakresie jest ISO 50001.
System zarządzania energią nie polega jedynie na przygotowaniu jednorazowego audytu.
Obejmuje również regularne monitorowanie zużycia energii, określanie celów poprawy efektywności energetycznej, nadzór nad istotnymi odbiornikami oraz ocenę rezultatów podejmowanych działań.
W praktyce oznacza to bardziej ciągłe zarządzanie energią w przedsiębiorstwie.
Projekt przewiduje również określone rozwiązania alternatywne, między innymi związane z systemami zarządzania środowiskowego. Ich zastosowanie będzie jednak uzależnione od spełnienia warunków wskazanych w ostatecznych przepisach.
Które przedsiębiorstwa mogą zostać objęte nowymi obowiązkami?
Zmiana kryteriów będzie szczególnie istotna dla przedsiębiorstw, które nie mają statusu dużego przedsiębiorcy, ale zużywają znaczne ilości energii.
Dotyczy to między innymi zakładów przetwórstwa tworzyw sztucznych, przedsiębiorstw spożywczych, zakładów obróbki metali, chłodni, firm transportowych oraz większych obiektów magazynowych.
W takich przedsiębiorstwach zużycie energii może być znaczące nawet przy stosunkowo niewielkiej liczbie pracowników.
Przykładowo zakład wykorzystujący energochłonne wtryskarki, sprężarki, agregaty chłodnicze oraz instalacje wentylacyjne może przekraczać 10 TJ pomimo zatrudniania mniej niż 250 pracowników.
Z kolei firma transportowa może osiągnąć podobny poziom wyłącznie poprzez zużycie paliwa w pojazdach.
Dlatego ocena obowiązku nie powinna rozpoczynać się od liczby zatrudnionych osób, lecz od kompletnego bilansu energetycznego przedsiębiorstwa.
Stan legislacyjny UC77 – aktualizacja na 4 listopada 2026 r.
Projekt ustawy o zmianie ustawy o efektywności energetycznej oraz niektórych innych ustaw, oznaczony numerem UC77, ma wdrożyć do polskiego prawa wymagania dyrektywy (UE) 2023/1791.
Termin wdrożenia znacznej części dyrektywy do prawa krajowego upłynął 11 października 2025 r.
Jednak proces legislacyjny w Polsce nadal trwa.
Projekt UC77 trafił do Komitetu do Spraw Europejskich
27 października 2026 r. Ministerstwo Klimatu i Środowiska skierowało projekt UC77 wraz z uzasadnieniem, oceną skutków regulacji oraz protokołem rozbieżności do rozpatrzenia przez Komitet do Spraw Europejskich.
Od 28 października 2026 r. projekt znajduje się na tym etapie prac rządowych.
Większość uwag zgłoszonych podczas uzgodnień została uwzględniona albo wyjaśniona. Część rozbieżności pozostała jednak nierozstrzygnięta.
Jest to istotny postęp legislacyjny, ale nie oznacza jeszcze przyjęcia projektu przez Radę Ministrów ani uchwalenia ustawy.
Na dzień 4 listopada 2026 r. nie ma podstaw do stwierdzenia, że nowe obowiązki audytowe wynikające z UC77 już weszły w życie.
Kiedy nowe obowiązki zaczną obowiązywać?
Dyrektywa EED przewiduje określone terminy realizacji obowiązków:
11 października 2026 r. – termin pierwszego audytu energetycznego wynikający z dyrektywy dla przedsiębiorstw objętych odpowiednim obowiązkiem.
11 października 2027 r. – termin wdrożenia systemu zarządzania energią dla przedsiębiorstw przekraczających 85 TJ.
Dat tych nie należy jednak automatycznie przedstawiać jako terminów wynikających z obowiązującej polskiej ustawy.
W związku z opóźnieniem implementacji projekt UC77 zawiera przepisy przejściowe.
W wersji projektu z 23 października 2026 r. przewidziano zasadniczo okres 12 miesięcy na przeprowadzenie pierwszego audytu oraz 24 miesięcy na wdrożenie systemu zarządzania energią, liczonych w powiązaniu z wejściem nowych przepisów w życie.
Ostateczne terminy i zasady ich stosowania będą wynikać z uchwalonej ustawy.
Do tego czasu przedsiębiorcy powinni nadal realizować obowiązki przewidziane w dotychczasowych przepisach.
Aktualny przebieg prac można śledzić w oficjalnym wykazie legislacyjnym Rady Ministrów oraz dokumentacji projektu UC77.
Co powinno zrobić przedsiębiorstwo już teraz?
Niezależnie od terminu wejścia w życie nowelizacji warto sprawdzić, czy przedsiębiorstwo znajduje się w grupie podmiotów, które mogą zostać objęte nowymi obowiązkami.
Pierwszym etapem powinno być przygotowanie bilansu energii za trzy ostatnie lata.
Bilans powinien obejmować energię elektryczną, gaz ziemny, ciepło, paliwa transportowe oraz pozostałe nośniki energii wykorzystywane w działalności przedsiębiorstwa.
Na tej podstawie można określić średnie roczne zużycie energii i porównać je z progami 10 oraz 85 TJ.
Jeżeli przedsiębiorstwo przekracza 10 TJ, warto przeanalizować zakres przyszłego audytu, dostępność danych technicznych oraz potencjał modernizacji.
Dla firm przekraczających 85 TJ istotne będzie również przygotowanie do wdrożenia systemu zarządzania energią, w tym ocena istniejącego opomiarowania i sposobu monitorowania zużycia.
Nie oznacza to konieczności natychmiastowego zlecania audytu wyłącznie na podstawie projektowanych przepisów. Wczesna analiza pozwala jednak uniknąć organizacyjnych problemów po wejściu nowelizacji w życie.
Audyt energetyczny jako podstawa planowania modernizacji
Obowiązkowy audyt energetyczny przedsiębiorstwa może dostarczyć również danych potrzebnych do planowania inwestycji.
W przedsiębiorstwach produkcyjnych szczególne znaczenie ma analiza energochłonności maszyn i procesów technologicznych.
Sama moc znamionowa urządzenia nie wystarcza do oceny efektywności energetycznej.
W wielu przypadkach bardziej miarodajne jest jednostkowe zużycie energii, na przykład kWh/kg produktu, kWh/szt. albo kWh na jednostkę wykonanej usługi.
Audyt może wskazać potencjał oszczędności związany z wymianą maszyn, odzyskiem ciepła, modernizacją układów sprężonego powietrza, optymalizacją chłodnictwa czy poprawą efektywności energetycznej budynków.
Wyniki mogą stanowić punkt wyjścia do przygotowania inwestycji i oceny dostępnych instrumentów finansowania.
Trzeba jednak pamiętać, że ustawowy audyt energetyczny przedsiębiorstwa nie zastępuje automatycznie audytu wymaganego do uzyskania białych certyfikatów lub konkretnego dofinansowania. Każdy instrument może wymagać odrębnej dokumentacji i metodyki obliczeniowej.
Czy warto czekać na wejście w życie UC77?
Dla przedsiębiorstw zbliżających się do progu 10 TJ najrozsądniejszym rozwiązaniem jest rozpoczęcie od analizy zużycia energii.
Dzięki temu można wcześniej ustalić, czy firma prawdopodobnie zostanie objęta obowiązkiem audytu.
W przypadku przedsiębiorstw przekraczających 85 TJ przygotowanie do wdrożenia systemu zarządzania energią może wymagać znacznie więcej czasu, szczególnie gdy konieczne będzie uporządkowanie danych pomiarowych i rozszerzenie opomiarowania instalacji.
Ostateczna decyzja o zakresie działań powinna uwzględniać aktualne przepisy, charakter przedsiębiorstwa oraz projektowane regulacje.
W GAMP CORE realizujemy audyty energetyczne przedsiębiorstw i analizy zużycia energii w zakładach przemysłowych. Pomagamy również w ocenie obowiązków wynikających z przepisów o efektywności energetycznej oraz w przygotowaniu przedsiębiorstw do wdrażania systemów zarządzania energią.
Powiązane artykuły
10 TJ – ile to prądu, gazu i paliwa?
Praktyczny poradnik dotyczący przeliczania zużycia energii i oceny progów UC77.
Przeczytaj poradnik o progu 10 TJ
